Jezioro Wdzydzkie - przewodnik po Morzu Kaszubskim

Jezioro Wdzydzkie to jedno z największych jezior na Kaszubach i naszym zdaniem jedno z najpiękniejszych w Polsce. Ze względu na rozmiar i wyspy mówi się o nim „Morze Kaszubskie”. Mieszkańcy i bywalcy mówią po prostu „Wdzydze”. Mamy domki na jego południowym brzegu, w Borsku, i znamy je o każdej porze roku. W tym przewodniku zebraliśmy to, co warto o nim wiedzieć przed przyjazdem.

Krzyż Jezior Wdzydzkich: jak zbudowane jest jezioro

Jezioro Wdzydzkie to tak naprawdę system połączonych jezior, nazywany Krzyżem Jezior Wdzydzkich. Cztery ramiona spotykają się we Wdzydzach Kiszewskich:

• Wdzydze to południowe, największe i najgłębsze ramię. Na jego krańcu leży Borsk.
• Radolne to ramię zachodnie, którym do systemu wpływa rzeka Wda.
• Gołuń to ramię wschodnie.
• Jelenie to ramię północne.

Do tego dochodzi małe jezioro Słupinko. Razem mają ponad 1400 hektarów powierzchni. Samo Jezioro Wdzydze ma około 14,5 km² i miejscami niemal 70 metrów głębokości, więc należy do głębszych jezior w Polsce.

Całość najlepiej widać z wieży widokowej we Wdzydzach Kiszewskich (36 metrów). Z góry od razu widać, skąd wzięła się nazwa „Krzyż”.

Wyspy na Jeziorze Wdzydzkim

Na jeziorze jest kilka wysp o łącznej powierzchni około 150 hektarów:

• Ostrów Wielki ma ponad 90 hektarów i prawie 3 kilometry długości. To jedna z największych wysp jeziornych w Polsce.
• Ostrów Mały to ścisły rezerwat przyrody, porośnięty lasem łęgowym i grądem.
• Mniejsze wyspy to Glonek, Sorka, Sidły i Ceronek.

Wyspy najlepiej oglądać z wody, z pokładu żaglówki albo kajaka. Na rezerwatach obowiązują zasady ochrony przyrody, więc nie lądujemy tam, gdzie nie wolno.

Wda: rzeka, która przepływa przez jezioro

Przez Krzyż Jezior Wdzydzkich przepływa Wda. Wpływa od zachodu, przez jeziora Schodno i Radolne, a wypływa na południowym krańcu, w Borsku. Przy wypływie stoją jaz i śluza, a dalej rzeka płynie szybszym nurtem w Bory Tucholskie. Dzięki temu nad Wdzydzami można połączyć urlop na jeziorze ze spływem kajakowym po rzece. Jak popłynąć Wdą kajakiem z Borska, opisujemy w tekście spływ kajakowy Wdą z Borska.

Kąpiel i plaże

Woda w Jeziorze Wdzydzkim jest czysta, a najgłębsze, południowe ramię ma ją najzimniejszą. W lipcu i sierpniu przy brzegach nagrzewa się na tyle, że kąpiel jest przyjemna, a w czerwcu i wrześniu bywa rześko.

Plaże są w miejscowościach wokół jeziora. W Borsku jest gminna plaża przy ulicy Jeziornej, z pomostami, zjeżdżalniami i wypożyczalnią sprzętu. Więcej o niej piszemy w przewodniku po Borsku.

Dno przy brzegu bywa kamieniste. Buty do wody to najlepszy zakup przed urlopem nad Wdzydzami, szczególnie dla dzieci.

Żeglarstwo i sporty wodne

Duża powierzchnia, wyspy i zatoki sprawiają, że Wdzydze to jedno z najbardziej lubianych jezior żeglarskich na Pomorzu. W Borsku i we Wdzydzach działają mariny i wypożyczalnie: od rowerków wodnych i kajaków po łodzie i jachty.

Kilka rad:

• Sprawdź prognozę wiatru. Przy mocniejszym wietrze na otwartej wodzie robi się fala, a pogoda nad dużym jeziorem potrafi szybko się zmienić.
• Na początek wybierz zatoki. Kajakiem i rowerkiem wodnym najprzyjemniej pływa się blisko brzegu.
• Bez doświadczenia wybierz rejs ze sternikiem. To najlepszy sposób, żeby zobaczyć wyspy i cały Krzyż z wody.

Wędkowanie na Wdzydzach

Wdzydze to klasyczne łowisko. Łowi się tu m.in. leszcza, płoć, okonia, szczupaka i sandacza. Przed wyjściem na ryby sprawdź aktualne zasady i zezwolenia dla tego łowiska. Wędkarze doceniają też, że nasze domki stoją przy samej wodzie, więc o świcie są na brzegu w kilka minut.

Wdzydzki Park Krajobrazowy

Całe jezioro leży w Wdzydzkim Parku Krajobrazowym, utworzonym w 1983 roku. Park ma prawie 180 km² lasów, jezior i torfowisk w powiecie kościerskim. Należy też do otuliny Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie, wpisanego przez UNESCO na listę w 2010 roku. Wokół jeziora prowadzą szlaki piesze i rowerowe, a w lasach latem zbiera się jagody, jesienią grzyby.

Jezioro Wdzydzkie zimą

W mroźne zimy jezioro zamarza i wygląda zupełnie inaczej niż latem: przy brzegu w Borsku robi się szeroka, biała tafla, a lód tworzy wzory, które z bliska przypominają gwiazdy albo rozgałęzione korzenie. Nasze domki wynajmujemy od marca do października, ale jeśli lubisz Borsk, warto zobaczyć go też w tej wersji. Na lód wchodź tylko wtedy, gdy jest pewny i gruby, i nigdy w pojedynkę.

Wioski nad Jeziorem Wdzydzkim

• Wdzydze Kiszewskie leżą w miejscu, gdzie spotykają się ramiona Krzyża. Jest tu skansen, czyli Kaszubski Park Etnograficzny, najstarszy w Polsce, założony w 1906 roku, oraz wieża widokowa.
• Wdzydze Tucholskie leżą nad południowym ramieniem, niedaleko Borska. Tu jest nasza ulubiona restauracja Pod Brzozami (więcej w tekście gdzie zjeść w okolicy).
• Borsk leży na samym południowym krańcu jeziora, przy wypływie Wdy, z plażą, mariną i wypożyczalniami.

Inne miejscowości nad wodą w regionie porównujemy w tekście Kaszuby - miejscowości nad jeziorem.

Noclegi nad Jeziorem Wdzydzkim

Jeśli szukasz noclegu nad samą wodą, zapraszamy do Borska. Mamy tu dwa domki w sosnowym lesie:

• Domek Panorama stoi w pierwszej linii brzegowej, około 50 metrów od wody. Ma panoramiczne okno 160 × 220 cm z widokiem na zachód słońca nad jeziorem, klimatyzację i dwie sypialnie.
• Domek Forest stoi w drugiej linii, głębiej w lesie. Ma taras z widokiem na jezioro, więcej cienia i ciszy.

Przy działce są schody do jeziora, grill i huśtawki. Sezon trwa od marca do października. Wolne terminy sprawdzisz w kalendarzu rezerwacji, a ceny w cenniku.